Uczyć się z historii — doświadczenia totalitaryzmów XX wieku

Koncept projektu „Edukacja przeciwko antysemityzmowi. Uczyć się z przeszłości, aby zrozumieć współczesne wyzwania. Multimedialny zestaw edukacyjny” opiera się na stworzeniu i promocji wieloperspektywicznego zestawu multimedialnych narzędzi edukacyjnych dla nauczycieli, edukatorów historii i praw człowieka oraz uczniów w wieku 14–19 lat z Polski i Litwy.

Kluczowe założenia i cele projektu to:
• Naprawa przyszłości poprzez zrozumienie przeszłości: projekt, zainicjowany przez Ośrodek KARTA (lidera konsorcjum) z ponad 40-letnim doświadczeniem w prezentowaniu historii z perspektywy jednostki, ma na celu wykorzystanie przeszłości jako podstawy do budowania społeczności obywatelskiej i zachęcania do pojednania.

• Wzmocnienie świadomości i zapobieganie negatywnym postawom: głównym celem jest podniesienie świadomości na temat zagrożeń antysemityzmu i innych form stygmatyzacji oraz wykluczenia, które mogą pojawić się we współczesnym środowisku młodzieży. Projekt dąży do zapobiegania postawom antysemickim, negowaniu Holokaustu i zniekształcaniu prawd historycznych. Jest to szczególnie istotne w kontekście rosnących tendencji nacjonalistycznych w Europie, zmiany postaw wobec Izraela po 7 października 2023 roku oraz zagrożenia rozpowszechniania treści antysemickich w nowych mediach, w tym deepfake’ów i mowy nienawiści w Internecie.

• Wzbogacenie systemu edukacyjnego: projekt ma na celu zrozumienie mechanizmów, które doprowadziły do Holokaustu, i wzbogacenie systemu szkolnego w narzędzia do nauki o nim, ponieważ obecnie jest on marginalnie i niesynchronicznie obecny w programach szkolnych w Polsce.

• Holistyczne podejście do nauczania historii: projekt przyjmuje kompleksowe, wieloaspektowe podejście, integrujące innowacyjne narzędzia edukacyjne, techniki uczenia się partycypacyjnego i współpracę partnerską. Wykorzystywane metodologie obejmują:
◦ podejście interdyscyplinarne, łączące historię z edukacją obywatelską, literaturą i prawami człowieka;
◦ uczenie partycypacyjne i współpracy, angażujące nauczycieli i uczniów w proces nauki;
◦ krytyczną pedagogikę, promującą krytyczne myślenie i refleksję nad narracjami historycznymi;
◦ blended learning, łączący metody tradycyjne z cyfrowymi narzędziami online;
◦ pedagogikę etyczną i włączającą, zapewniającą, że wszystkie praktyki edukacyjne są inkluzywne i niedyskryminujące, promując szacunek dla wszystkich kultur i tożsamości.

• Wykorzystanie osobistych świadectw: centralnym elementem metodologii jest zachowanie i wzmocnienie głosów ocalałych, ofiar i świadków wydarzeń historycznych. Projekt wykorzystuje bezpośrednie świadectwa, takie jak dzienniki, wspomnienia, listy i historie mówione, aby zapewnić osobistą i autentyczną perspektywę na przeszłe doświadczenia. Ma to na celu umożliwienie młodym ludziom osobistego połączenia z przeszłością i wyciągnięcia uniwersalnych prawd.

• Rozwój różnorodnych narzędzi multimedialnych: projekt przewiduje opracowanie kompleksowego zestawu narzędzi edukacyjnych, w tym:
◦ Portalu internetowego (uczycsiezhistorii.pl) z narracyjnymi tematami, multimedialną mapą miejsc Holokaustu (Polska + Wileńszczyzna) i lokalnymi ścieżkami edukacyjnymi:
◦ prezentacji multimedialnych opartych na materiałach źródłowych;
◦ 10-odcinkowego podcastu (w tym jeden litewski), eksplorującego kluczowe tematy;
◦ dwóch opublikowanych osobistych narracji (książek ze wspomnieniami), przetłumaczonych na język polski: „Questions I am Asked about the Holocaust” Hédi Fried i „J’étais enfant à Varsovie” Larissy Cain;
◦ planów lekcji i materiałów edukacyjnych.

• Długoterminowa dostępność i rozwój: opracowane narzędzia będą dostępne dla nauczycieli, edukatorów i uczniów również po zakończeniu projektu, stanowiąc cenne źródło informacji i trwałe dziedzictwo.
• Wspieranie dialogu i współpracy: projekt ma stymulować dialog i współpracę w środowisku edukatorów, wzmacniać lokalny wymiar edukacji historycznej oraz sprzyjać międzynarodowym porównaniom i wymianie, przekraczającym granice narodowe.
• Uczczenie pamięci prześladowanych: ostatecznie projekt dąży do upamiętnienia osób prześladowanych przez nazistowskich socjalistów.
Rozwój tych narzędzi rozpoczyna się od pakietu pracy WP1 (Work Package 1) „Badania historycznych materiałów źródłowych i wstępna selekcja źródeł”, którego głównym celem jest zbieranie i wstępna selekcja materiałów źródłowych poprzez badania archiwalne i poszukiwania w archiwach partnerów konsorcjum do celów edukacyjnych. Ma to umożliwić budowanie narracji, która odzwierciedla perspektywy zarówno centralnych, jak i peryferyjnych postaci, kwestionując jednocześnie perspektywy narodowe.

Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury (EACEA). Unia Europejska ani EACEA nie ponoszą za nie odpowiedzialności.