Uczyć się z historii — doświadczenia totalitaryzmów XX wieku

Platforma publikacji projektów edukacyjnych poświęconych historii Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka

Przejdź do nawigacji
Artykuł

Raport „Dydaktyczne i emocjonalne potrzeby nauczycieli w nauczaniu o Holokauście”

Oddajemy w Państwa ręce unikatowy raport Alicji Kotowskiej i Karoliny Marcinkowskiej – efekt ogólnopolskiej ankiety przeprowadzonej wśród nauczycieli i edukatorów w ramach projektu „Educational Toolkit”. Raport wypełnia lukę w badaniach, skupiając się nie na uczniach, lecz na psychospołecznych i metodycznych wyzwaniach, z którymi mierzą się nauczyciele, nauczając o traumatycznej przeszłości.

 
28–11–2025

Prezentujemy pełny Raport „Emocjonalne i dydaktyczne potrzeby nauczycieli w nauczaniu o Holokauście” – unikatowe badanie, które po raz pierwszy koncentruje się na Państwa perspektywie, misji i wyzwaniach. Diagnozujemy lukę emocjonalną, potrzebę edukacji medialnej i systemowe bariery, z którymi mierzą się Państwo w salach lekcyjnych.

Raport to nie tylko statystyka, ale głos zaangażowanej i odważnej grupy nauczycieli-profesjonalistów, stanowiący bezpośrednią podstawę do tworzenia wspierających Państwa narzędzi w ramach projektu „Educational Toolkit”. To diagnoza, która posłuży do stworzenia materiałów wspierających Państwa w budowaniu dojrzałej, empatycznej i faktograficznie rzetelnej edukacji historycznej.

Najważniejsze wnioski – czego dowiesz się z raportu?

Raport potwierdza Państwa wysokie poczucie sensu pracy oraz odwagę dydaktyczną w podejmowaniu tematów kontrowersyjnych, ale jednocześnie wskazuje na kluczowe obszary wymagające natychmiastowego wsparcia:
Luka w narzędziach emocjonalnych: zdiagnozowaliśmy, że choć nauczyciele potrafią rozpoznawać przeciążenie emocjonalne u uczniów, to 84,6% nauczycieli brakuje gotowych narzędzi do pracy z trudnymi emocjami i do bezpiecznego domykania lekcji. Raport wskazuje konkretne kierunki – rozwijanie dydaktyki opartej na empatii historycznej – by temu zaradzić.
Pilna potrzeba edukacji medialnej: nauczyciele oczekują, że szkoła powinna systemowo rozwijać edukację medialną (82% poparcia). Istnieje ogromne zapotrzebowanie na gotowe ćwiczenia pomagające w rozróżnianiu faktów i opinii (74%) oraz demaskowaniu mechanizmów manipulacji i dezinformacji w mediach, w tym na platformach takich jak TikTok czy YouTube.
Krytyczne myślenie jako priorytet: w dobie dezinformacji i mediów społecznościowych nauczyciele żądają systemowej edukacji medialnej i konkretnych ćwiczeń do demaskowania manipulacji. Pełny raport szczegółowo określa, jakie formaty i treści cyfrowe są najbardziej pożądane.
Wsparcie dla autonomii i samoskuteczności nauczycieli: wyniki wskazują na wysoką samoskuteczność zawodową – nauczyciele potrafią zachować spokój i znajdować rozwiązania w trudnościach. Ochrona tej wewnętrznej siły, np. poprzez wsparcie psychologiczne i wzmacnianie autonomii, jest kluczową rekomendacją instytucjonalną.
Postawa realistyczna: raport potwierdza, że zdecydowana większość nauczycieli kieruje się realistyczną teorią historii. Oznacza to, że większość nauczycieli dąży do poznania prawdy – nawet tej niewygodnej dla polskiej pamięci zbiorowej – zamiast instrumentalnie budować wizerunek narodowy. Raport również dostarcza wsparcia merytorycznego i etycznego dla tej postawy.
Misja i odwaga: 79,6% badanych jest gotowych wykraczać poza podstawę programową dla tematów istotnych społecznie. Poczucie misji – bo aż 85,5% uważa, że nauczanie o Zagładzie i wykluczeniu ma głęboki sens – jest największym atutem nauczycieli i edukatorów i wymaga systemowego wsparcia.
Zróżnicowane potrzeby: w badaniu wyodrębnione zostały trzy profile nauczycieli (Ufni i Umiarkowani, Konserwatywni Instrumentalni, Doświadczeni i Autonomiczni). Zrozumienie, że wsparcie musi być dopasowane do danego stylu pracy i doświadczenia, jest sednem naszych przyszłych działań dydaktycznych.
Preferowane formaty dydaktyczne: nauczyciele najchętniej korzystają z materiałów opartych na źródłach (relacje świadków – 47%) oraz multimediów (filmy edukacyjne, interaktywne mapy i aplikacje). Oczekują też dostępu do cyfrowych materiałów do samodzielnej eksploracji uczniów (77%).

Dla kogo jest ten raport?

Dla wszystkich nauczycieli historii, WOS, języka polskiego, etyki oraz edukatorów z muzeów i organizacji pozarządowych, którzy chcą:
• zrozumieć psychospołeczne warunki swojej pracy z historią trudną;
• poznać rekomendacje dotyczące empatii historycznej (np. bogata kontekstualizacja, podejście wieloperspektywiczne);
• otrzymać konkretne wskazówki, które zostaną przełożone na narzędzia w ramach „Educational Toolkit”.

POBIERZ pełny raport i wspieraj budowanie dojrzałej edukacji historycznej!

Raport jest efektem współpracy Fundacji Ośrodka KARTA oraz Centrum Badań nad Uprzedzeniami Uniwersytetu Warszawskiego.

Raport powstał w ramach projektu pt. Edukacja przeciwko antysemityzmowi. Uczyć się z przeszłości, aby zrozumieć współczesne wyzwania. Multimedialny zestaw edukacyjny, w ramach europejskiego programu „Obywatele, równość, prawa i wartości” (Citizens, Equality, Rights and Values, CERV).

Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury (EACEA). Unia Europejska ani EACEA nie ponoszą za nie odpowiedzialności.