Uczyć się z historii — doświadczenia totalitaryzmów XX wieku

Platforma publikacji projektów edukacyjnych poświęconych historii Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka

Przejdź do nawigacji

„Piętno II wojny — los i pamięć”

W XIV edycji Konkursu „Historii Bliskiej” uczestnicy zostali poproszeni o zmierzenie się ze śladami II wojny światowej, czyli zrekonstruowanie i zapisanie tamtych wydarzeń oraz o skonfrontowanie ich z ich odbiciem w pamięci. Główymi celem konkursu było zachęcenie uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjanych do samodzielnej pracy badawczej nad wydarzeniami i pamięcią o wydarzeniach II wojny światowej w 70. rocznicę jej wybuchu. Tegorocznym zadaniem konkursowym było zbadanie, w jaki sposób ta wojna — najważniejsze doświadczenie XX wieku — odcisnęła swoje piętno w losie pojedynczych ludzi, rodzin, społeczności wsi czy miast i jak obecna jest w świadomości współczesnych. Jednym z zadań było podjęcie konfrontacji wydarzeń możliwych do przedstawienia na podstawie różnych źródeł, z ich odbiciem w pamięci świadków, także pokazanie sporów o interpretację przeszłości.

Nadesłano 413 prac (109 zespołowych i 304 indywidualne), autorstwa 703 uczniów (z których tradycyjnie znaczną większość — 78% — stanowią dziewczęta) z 208 szkół, ze 155 miejscowości całej Polski. Najwięcej prac nadesłano z województw: opolskiego, śląskiego i dolnośląskiego — ich udział sięga 25%. Ponad połowa prac powstała w szkołach znajdujących się w małych miejscowościach, wsiach i miasteczkach do 50 tys. mieszkańców. Tylko 6% prac nadesłanych zostało z wielkich aglomeracji.
Uczniom towarzyszyło 239 opiekunów, przeważnie nauczycieli historii, WOS, języka polskiego, lub rodziców. 57 prac konkursowych nadesłano ze szkół uczestniczących w konkursie po raz pierwszy.

W pracach konkursowych podejmowano próbę rekonstrukcji różnych aspektów życia pod okupacją niemiecką i sowiecką na ziemiach polskich. Przeważała tematyka represji, jakim poddana została ludność cywilna (wysiedlenia, praca przymusowa, masowe egzekucje, zesłanie), także walka partyzancka, konspiracja czy podziemne nauczanie. Poruszane były również problemy trudnej wojennej codzienności, losu kobiet samotnie walczących o przetrwanie rodziny, np. w stepach Kazachstanu. Uczniowie świetnie radzili sobie z odtwarzaniem losów, odkrywali mało znane, zapomniane czy przemilczane tematy, także te trudne, jak np. sytuacja autochtonów na Śląsku czy wcielania Polaków do wojsk okupanta.

Nagrodzone i wyróżnione prace charakteryzowały się rozległym spojrzeniem na wojenne losy, zwracała też uwagę dojrzałość zawartych w nich sądów. Najczęstszym błędem popełnianym przez uczestników konkursu był brak samodzielnego opracowania zebranego, niekiedy z wielkim trudem, materiału. Badawczy charakter konkursu zakładał nie tylko znalezienie ciekawych źródeł, ale także weryfikację materiałów i ich krytyczną analizę.

Przeczytaj pełny Komunikat Jury.

Serdecznie dziękujemy naszym sponsorom, bez których konkurs ten nie mógłby się odbyć: Fundacji Wspomagania Wsi, Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności oraz  Urzędowi ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Dziękujemy także Mennicy Państwowej za ufundowanie nagród w postaci monet okolicznościowych upamiętniających ważne wydarzenia historyczne.

Uroczystość finałowa XIV edycji konkursu „Historia Bliska” odbyła się 31 maja 2010 o godz. 12.00 w Zamku Królewskim w Warszawie. Ceremonia w Sali Wielkiej rozpoczęła się od wystąpienia min. Jan Stanisław Ciechanowski pełniący obowiązki Kierownika s. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Po uroczystym powitaniu nastąpił punkt kulminacyjny spotkania, czyli ogłoszenie wyników konkursu. Komunikat Jury konkursu odczytał Zbigniew Gluza, Prezes Fundacji Ośrodka KARTA, a zaraz potem Jury przystąpiło do wręczenia nagród laureatom.

    

Po ogłoszeniu listy laureatów głos zabrał jeden z jurorów prof. Eugeniusz Cezary Król (ISP PAN, Collegium Civitas). Następnie, po krótkiej przerwie na obiad uczestnicy gali odwiedzili Dom Spotkań z Historią, gdzie odbyło się seminarium pokonkursowe, podsumowujące tegoroczną edycję. Spotkanie rozpoczęło się prelekcją dr Kazimierza Wóycickiego na temat roli pamięci w przeszłości i współcześnie. Następnie pokazany został film przedstawiający proces powstawania pracy konkursowej i odbyła się dyskusja dotycząca tematu XIV Konkursu.

Poniżej w najbliższym czasie zaprezentujemy wybrane prace konkursowe uczniów. Z uwagi na wymagania systemowe, niektóre prace zostaną poddane redakcji technicznej lub zamieszczono bez aneksów. Pełne wersje prac są dostępne w Archiwum Ośrodka KARTA.

Początek: 2009-10-01

Zakończenie: 2010-05-31

Anons XIV edycji konkursu

  

Regulamin i instrukcja XIV edycji konkursu

  

Komunikat jury XIV edycji konkursu